Corona nedeniyle Avustralya GP’sinin ertelenmesiyle 2021 Formula 1 sezonunu Bahreyn’de açıyoruz. Heyecan, uzun zamandır olmadığı kadar fazla. Çünkü iki hafta önce Bahreyn’de yapılan kısa testler pek çok noktayı açıklamakta yetersizdi. Hatta soruları artırdı bile diyebiliriz.

Öncelikle kısaca şunu söylemek isterim: Bu yarışta herhangi bir takımın alacağı galibiyet, sezonun geri kalanı için kesin bir resim vermeyecek. Asıl resim, her sezonda olduğu gibi Barcelona’da netleşmeye başlayacaktır. Bunu üzerine basa basa, her yazımda tekrarlayacağım. Çünkü Barcelona; hızlı, orta hızlı ve yavaş virajların tamamının ideal bir birleşimine sahip, bozuk zeminli (cadde pistleri) veya kumlu (çöle yakın pistler) olmayan, yarışın gündüz koşulduğu, adamakıllı bir yarış pisti. Her zaman en net sıralama orada belli olur. Tabii ekstrem durumlar (yağmur, güvenlik aracı, favorilerin kaza yapması vs.) haricinde. O nedenle gerçek bir değerlendirme Barcelona’da mümkün olacaktır.

Bahreyn Pisti:

Sezonun sürprizlere açık, geçişlere ve hataya müsait pistlerinden biri. Gerçek yarış koşulları ile hiç alakası olmadığı için birinci ve üçüncü antrenmanların hiçbir önemi yok. Yarış gece ışıklar altında koşulurken birinci ve üçüncü antrenmanlar çöl sıcağı altında yapılıyor. Genellikle üçüncü antrenmanlar ile sıralama turları arasında pistte 10-20 derecelik bir ısı farkı oluşuyor. Hatta yarışın başı ile sonu arasında bile pist sıcaklığı yaklaşık 10 dereceden fazla fark edebiliyor.

Buradan bir sonuç çıkıyor: Takımların arabayı doğru ayarlara getirmek için aslında sadece ikinci antrenman kadar süreleri var. Pirelli’nin Bahreyn’e getirdiği C2, C3 ve C4 lastikleri, kod olarak geçen seneki yarışla aynı olsa da yapı olarak farklı. Daha dayanıklı ve sert yeni nesil lastiklerin çalışma sıcaklığı aralığının azaldığı konuşuluyor. Bu durumda pistte meydana gelecek büyük sıcaklık değişimlerine daha çok tepki veren arabalar görebiliriz. Takımlar için yepyeni bir meydan okuma...



Sıcaklık dışında takımları zorlayan ikinci etken, pistin yüzeyinin çölden esen rüzgarlar nedeniyle bir kum tabakası ile kaplı olması. Arabalar piste çıkarak turlar attıkça hem pist temizleniyor hem de aşınan lastiklerin oluşturduğu tabaka ile yol tutuş dramatik şekilde artıyor. Fakat artan yol tutuş bir gizli tehlike yaratıyor. O da ideal çizginin dışının her daim kumlu olması. Dolayısıyla rakibini geçmek isteyen pilotların ideal çizgi dışındaki yolculukları zorlu bir süreç. Frenlemede sıkça blokaj ve kaçış alanları ziyareti olağan bir durum.

Lastikle ilgili en önemli zorluksa abrazif aşınma. Pistin zemini her sene gittikçe bozuluyor. Bu nedenle Pirelli, yarış haftalarından önce yayınladığı bilgilendirme görselinde (bkz. yukarı) abrazif aşınma değerini, maksimum değer olan "5" olarak belirlemiş. Yani lastiklerin aşırı derecede aşınmasına neden olan bir zemin. Pirelli'nin yeni lastikleri sayesinde yarışın "çift pit stop" ile geçilmesini bekleyebiliriz. Ama üç pit stop yapanları görmek bizleri şaşırtmamalı. Lastikler de yeni olduğu için pit stop sayısıyla ilgili bu aşamada kesin bir yorum yapmak istemiyorum.

Pistteki diğer zorluk aşırı rüzgâr. İki hafta önceki testlerde piste bolca kum taşıyan, arabaların aerodinamik yol tutuşu aşırı etkileyen rüzgâr, bu hafta sonu da bekleniyor. Özellikle Pazar günü, yarış sırasında, testlerde gördüklerimizden bile şiddetli bir fırtına bekleniyor. Çok zorlu bir yarış olacak.

Pistin virajlarına geçmeden önce bazı karakteristik özelliklerini de sıralayayım. Pist uzunluğu 5.400 metreden biraz fazla, ideal uzunlukta olmasa da kısa diyemeyiz. Pit’te kaybedilen süre 22 saniye (lastik değişimi dahil) civarında. Yarışa ön sıradan başlayan pilotlarla ilk viraj arasında 450 metre civarında mesafe var. İyi kalkış yapan pilotların, rakiplerini geçebilecekleri uzunlukta bir mesafe. Aynı şekilde kalkışta şansını geç frenajla zorlayan ve ortalığı savaş alanına çeviren pilotlar görmemiz de mümkün. Özellikle arka sıralardan başlayanlar çok büyük hızlara erişecek.



Pistin anatomisi, işaretlediğim bölgeler kritik. (Resim: Wikipedia)

Her pistin kendine özel, ün yapmış virajları var, İstanbul Park’ın 8’nci virajı gibi. Bu pistte de 8–9–10’ncu virajlardan oluşan kombinasyon özel. 9’ncu virajda başlayan ve pilotları 10’ncu viraja taşıyan frenleme çok kritik. 10’ncu viraj için frenleme, 9’ncu viraj öncesinde başlıyor. 9’ncu viraj içinde merkezkaç kuvveti arabayı viraj dışına doğru iterken, yani yükün tamamı arabanın sağ tarafına yığılmışken, fren şiddetini artırarak büyük yön değişimiyle onuncu virajı almaları gerekiyor. Bu sırada, daha hafif kalan sol ön lastiğin kilitlenmesi ve yanık bir bölge oluşması (flat spot) oldukça sık görülen bir durum. Yarışı zehir edebilecek, ekstra pit stop’a bile neden olabilecek bir durum.

Onun dışında geçen bu sene de aynı geçen sene gibi 3 DRS bölgesi olacak. Zaten genelde geçişin kolay olduğu bir pist.
Arabaların Ayarları:

Uzun düzlükler nedeniyle düşük rüzgâr direncine göre ayar yapmak gerekiyor gibi görünse de az kanat ile piste çıkmanın bedelini pilotlar özellikle ikinci sektörde ödüyor. Çünkü toplam 15 virajın 8’i bu sektörde. Bu 8 virajın 3 tanesi de aşırı yavaş viraj. Yani bu bölümde özellikle “mekanik yol tutuş” çok önemli.

Dolayısıyla ideal ayar, düzlük sonlarındaki frenlemede dengeli, çok sayıdaki yavaş virajın çıkışında gaza yüklenildiğinde arabayı güçlü bir şekilde yere bastıracak bir arka kanat ve arka süspansiyon. Dengeli, yani orta şiddette yere basma kuvvetinin istendiği bir pist. Fazla kanat birinci ve üçüncü sektördeki son hız değerlerini ve sektör derecelerini olumsuz etkilerken; az sayıda kanat da ikinci sektör derecesini ve lastikleri çok olumsuz etkiliyor.

İkinci sektörde yere basma kuvveti eksik olduğunda bir başka sorun ortaya çıkıyor. Peş peşe virajlarda arabalar lastiklerinin üzerinde çok kaydığı için “graining” (topaklanma) sorunu ortaya çıkıyor. Yol tutuş gittikçe daha da azalıyor ve ekstra pit gerekebiliyor.

Sonuç olarak uzun düzlükler bizleri aldatmamalı, orta şiddette yere basma kuvveti istenilen, özellikle arka süspansiyon ayarlarının önemli olduğu bir pist.

Son Durum:

Sezonun ilk yarışına yeniliklerin havai fişek şeklinde gelmesini beklemeliyiz. Şimdilik çok fazla fotoğraf göremediğim (sadece Mercedes fotoğrafı geldi, onun da tabanı değişmiş) için yayınlayamıyorum. Sezon öncesinde yazdığım gibi tabana, barge board bölgesine ve difüzöre odaklanacağız. Şimdiye kadar pek çok takım elini sakladı. Ama artık ellerin açılma zamanı geldi. Artık ak koyun kara koyun yavaş yavaş ortaya çıkacak.



Genç pilotları, özellikle de Mick Schumacher ve Tsunoda’yı dikkatle izlemeyi öneriyorum. Bu sezon onların gelişimi açısından önemli.

Yaşlı kurt Alonso’nun performansı, Ocon ile mücadelesi de en çok merak ettiğim konuların arasında (Alonso’nun Ocon’u geçeceğini düşünüyorum ama yine de ilginç bir mücadele olacaktır). Bu mücadele Ocon'un kariyeri açısından da bir kırılma noktası oluşturacak.

Favoriler:

Şu anda güç dengelerini okumak imkânsız. Testler sonucunda ortaya çıkan tablonun değişmesini beklemeliyiz. Ancak özellikle Mercedes’in geçmiş senelerdeki kadar rahat olmadığını söylemeliyiz. Yeni kural değişimlerinin arkası yüksek Red Bull, Ferrari, McLaren, Alpha Tauri gibi takımların işine yaradığı konuşuluyor. Ben bu konuda çok hemfikir olmasam da yakın gelecek neler getirecek göreceğiz. Ben hala arkası alçak arabaların biraz daha avantajlı olacağında ısrar edeceğim.

Şimdilik yazıyı burada keserek sezona odaklanalım istiyorum.

2021 Formula 1 sezonunun tüm yarış severlere mutluluk ve heyecan getirmesi temennisiyle.

Fırat KESKİN