F1 araçları; motor, diferansiyel, tork ve fren oranları gibi ince ayarların çok önemli olduğu hassas makinelerdir. Yarış öncesinde tüm bu değerler ayarlanıyor olsa da pilotların tercihlerine göre pistte anlık olarak değiştirilebiliyorlar. Peki bu sistem tam olarak nasıl çalışıyor?

Günümüz Formula 1 araçlarının direksiyonlarında ortalama 25 tane buton, vites kulakçıkları ve debriyaj bulunuyor.

Bu butonlardan 5 tanesi sadece fren çeşitlerini ayarlamak için kullanılıyor. Bu sayede pilotlar aracın fren dengesini önden arkaya ya da tam tersi olacak şekilde ayarlayabiliyorlar. Böylece fren dengesi her viraj için özel olarak ayarlanabiliyor, motor freni kuvveti artırılabiliyor veya azaltılabiliyor, fren geçişleri ise dinamik olarak viraj dengesine göre uyarlanabiliyor.



3 adet anahtar ise diferansiyel ayarlarını kontrol etmek için ayrılıyor. Bu butonlarla arka tekerler arasında dağıtılan tork miktarını bir virajın giriş, apex ve çıkış bölümleri için ayarlamak mümkün oluyor.

Geriye kalan butonlar ve anahtarlar güç ünitesinin ayarlarının yapılmasından ekranda görüntülenen verilerin değiştirilmesine, DRS'in aktif edilmesine, radyonun veya pit yolu hız limitini etkinleştirilmesine kadar çeşitli farklı amaçlara sahip oluyor.

Bir pilot için en önemli buton, aracın performansına etkisi büyük olan 'Strat' butonudur. 'Strat' butonu güç ünitesi modlarını kontrol eder, içten yanmalı motoru ve elektrik enerjisi üreten MGU-H ve MGU-K'nin kullanımını ve enerjinin depolanmasını yönetir. Performans ve güvenilirliği dengelemek için her strateji modu için farklı hedefler olduğundan, sürücüye genellikle yarış mühendisi tarafından belirli bir zamanda hangi "strat modunu" kullanması gerektiği söylenir.

Direksiyon üstünde en çok kullanılan fonksiyon ise vites kulakçıklarıdır. Normal bir turda pilotlar ortalama 50 kere vites kulakçıklarını kullanır. Bununla birlikte direksiyon üstündeki 15 tane LED ise pilotun ideal vites değiştirme aralığını yakalaması için bilgi sağlar. Vites kulakçıklarından sonra en çok kullanılan diğer fonksiyonlar ise fren dengeleri butonlarıdır.



Üretim aşamasına bakıldığında ise Formula 1 direksiyonlarının üretildiği ana maddeler; karbon fiber, fiberglass, silikon, titanyum ve bakırdır. Bu beş bileşen, bir F1 direksiyonunun içindeki daha büyük bileşenleri oluşturan birkaç yüz parçanın ana maddesini oluşturmaktadır.

Ana ekran ve alt devre kartı tüm takımlarda ortak kullanılan parçalar olmakla birlikte diğer tüm parçalar takımların kendi üretimidir.

Pilotlar direksiyon üretim sürecine yoğun bir şekilde dahil olmaktadırlar. Her direksiyon pilotunun kişisel tercihlerine göre özel olarak üretilebilmektedir. Hem direksiyonun ergonomisi hem de şeklin fiziksel düzeni ve tutamaçlar, ellerine ve direksiyon simidiyle etkileşim kurma şekillerine uygundur. Direksiyonun şekli, butonların dizlişi gibi değişkenler sadece sezon başında değil, sezon ortasında pilotların direksiyon kullanımları hakkında geri bildirimleri ile değişiklik gösterebilirler.

Tam gaz giderken, yoğun titreşim ve tümsekli yüzeylerde direksiyon üzerinde tuşlara basarken ayarlamalar yapmak ve aracı pistte tutmaya çalışmak ise bambaşka bir zorluktur. Pilotlar eldiven de taktığından yanlış bir tuşa basmamaları için ve tuşa bastıklarını hissedebilmeleri için, F1 direksiyonlarında uçaklarda kullanılan tarzda butonlar kullanılmaktadır.

Özellikle bu durumlardan dolayı pilotlar direksiyon üstünden ayar değişimlerini viraj bölgelerinde yapmaktan kaçınır ve düzlüklerde ayarları uygularlar.

Direksiyonların üretimi ise ortalama 80 saati bulmaktadır ve bir pilot sezonda ortalama 3-4 tane direksiyon kullanmaktadır.



tr.motorsport.com