2023 Formula 1 Dünya Şampiyonası’nda sıra, takvimin yedinci yarışı olan İspanya Grand Prix’sinde ve yarışa ev sahipliği yapan Katalonya Pisti’nde.

Günümüzde Barcelona’daki Katalonya Pisti’nin ev sahipliği yaptığı İspanya GP’si, 110 yıllık bir geçmişe sahip. Lasarte’de başlayan hikaye, sırasıyla Formula 1 Dünya Şampiyonası’na ev sahipliği yapan Pedrelbes, Jarama ve Montjuic pistleri ile devam etti. Katalonya öncesi dönem ise günümüzde motosikletin en tepe serilerine en önemli duraklarından biri olan Jerez ile sona eriyor. Jerez pistinin İspanya GP’si hikayesi; Ayrton Senna’nın, Nigel Mansell’ın ve Alain Prost’un zaferlerine şahit olması sebebiyle önem taşıyor.

Katalonya Pisti'nin tarihi

1991 yılından bu yana yarış Katalonya’da koşuluyor. 32 yıldır kesintisiz olarak Formula 1 Dünya Şampiyonası’nın vazgeçilmezi haline gelen pistin inşasına, 1992 Barcelona Olimpiyatları gelişim programı kapsamında 1989 yılında başlandı. 1991’de İspanya Binek Otomobiller Şampiyonası ile açılan tesisin ev sahipliği yaptığı ikinci seri ise Formula 1’di.



Yıllar içerisinde genel görüntüsü ve tasarımı keskin bir değişikliğe uğramayan pist, yarış zevki açısından tartışmalı bir son sektöre ve start - finish düzlüğü öncesi viraj kombinasyonuna sahipti. 2023 yarışı öncesi bu viraj kombinasyonundan vazgeçildi ve start - finish düzlüğüne çok daha fazla hız taşımaya imkan tanıyacak değişiklik yapılarak, pist adına yıllardır dillendirilen değişiklik gerçekleştirilmiş oldu.

Yeni pist düzeni

Yapılan değişiklik sonrası pist 18 metre kısaldı. Toplam mesafe 4657 metre ve viraj sayısı artık 14. Yarış 66 tur üzerinden koşuluyor. İki DRS noktası var. İlk DRS tespit noktası dokuzuncu viraj öncesinde. İkinci sektörde dokuzuncu ve 10. virajlar arasındaki kısa düzlük, pilotların DRS’yi kullanacakları ilk yer. Çok agresif ve cesur ataklar dışında burası sadece öndekine yaklaşmak için kullanılabilecek bir nokta. İkinci DRS’nin tespit noktası pistin son virajı. Ve haliyle ikinci DRS’nin kullanıldığı yer ise uzun start - finish düzlüğü. İşte burası, tıpkı geçmişte olduğu gibi bu yarışta da çok sayıda geçişi göreceğimiz yer olacak.



1047 metrelik start - finish düzlüğünün sonu, sağa dönülen ilk viraj öncesi pozisyon almak açısından çok önemli. Start - finish düzlüğünün sonunda, sağa dönülen ilk virajın kaçış alanında yeni bir düzenleme var. Virajı kaçıranın, virajın dışında oluşturulmuş bir yoldan yeniden piste dönmesini sağlayacak bir kaçış alanı tasarlanıp bu bölgeye eklenmiş. Bu sayede çakıl havuza taşmanın olabildiğince önüne geçilmeye çalışılacak. İlk virajda geçişi tamamlayamayanlar, birbirini takip eden ilk iki virajın oluşturduğu kombinasyonla, sağa doğru geniş bir açıyla dönülen orta hızdaki üçüncü viraja doğru rakiplerini hızlıca takip ediyor ve yine sağa doğru bu kez daha düşük hızda dönülen dördüncü viraj öncesi şans yakalamaya çalışıyorlar. Ardından dar açıyla sola doğru dönülen beşinci viraj, aşağı doğru inilerek çok kısa düz bölümü bağlayan altıncı viraj, yine düşük hızla sola dönülen yedinci viraj ve yukarı doğru tırmanarak tam gaz geçilen sekizinci viraj, ikinci sektördeki kısa DRS noktası öncesi hazırlayıcı bir paket.

Kısa düzlük öncesi gelinen dokuzuncu viraja sağa doğru körlemesine tam gaz giriliyor. Düzlüğü bitiren ve sola düşük hızda dönülen 10. viraj, devamındaki kısa hızlanma bölümündeki 11. viraj ve sağa doğru yine düşük hızda dönülen 12. viraj, yarışın en önemli bölümüne doğru hazırlayıcı bir paket görevi görüyor. Artık son sektörde, yarış keyfi açısından tartışma oluşturan viraj kombinasyonu yok. Sağa doğru dönülen 13. virajı tam gaz altıncı viteste geçen pilotlar, yine yüksek hızda ve yine sağa yönlü 14’e doğru geliyorlar ve bu şekilde start - finish düzlüğüne doğru çıkarak turlarını tamamlıyorlar. Hızlanan son sektör, haliyle tur zamanını geliştireceği gibi yarış içerisinde daha fazla geçiş görmemize olanak sağlayacaktır.



Katalonya; pilotların, mühendislerin ve genel olarak takımların çok yakından tanıdığı bir pist. Günümüzdeki Bahreyn testleri dönemine kadar, yıllarca sezon öncesi testlerine ev sahipliği yapan tesis, ekiplerin sezon içerisinde yeni gelişim paketlerini getirmeyi tercih ettikleri önemli noktalardan. Takımların sahip olduğu bu deneyim, onların veri okumasını kolaylaştıran bir durum. Burada ya da daha öncesinde yapılan değişimler, getirilen yeni paketler, diğer birçok pistteki analiz denemelerine göre çok daha kıymetli geri dönüşler sağlayabiliyor. “Klasik anlamda bir F1 pisti” tanımının içini fazlasıyla dolduran Katalonya, her zaman çok keyifli yarışlar sunmasa da ekiplerin sezon içerisinde kendilerini en iyi şekilde görmelerini sağlaması açısından kıymetli bir yer teşkil ediyor.

Katalonya'daki lastik kullanımı

Barcelona’daki pist önden kaymaya meyilli olarak tarif ettiğimiz yerlerden. Orta ve yüksek hızdaki yön değişimlerine sahip virajlarıyla, otomobilin ön lastiklerine daha fazla yük bindiren ve aşındıran bir pist. Diğer önden kaymaya meyilli pistlerin aksine Katalonya, sahip olduğu eski asfalt sebebiyle tam bir lastik düşmanı.

Pistin lastiklerle olan bağı pek iyi değil. Hafta sonundaki pist gelişimi, tesisin düzenli olarak yarışlara ev sahipliği yapması sebebiyle düşük. Yani pist halihazırda zaten her zaman yarış yapılmaya hazır ve cuma gününden pazar gününe doğru ilerlerken dramatik bir gelişim gözlemlemiyoruz. Tutunma orta seviyede. Ancak lastiklere binen yanal yük ve stres yüksek. Bunlarla birleşen eski asfaltın oluşturduğu nihai durum ise büyük bir aşındırıcılık.



Pirelli buraya her zaman olduğu gibi en sert lastik kombinasyonu ile (C1, C2, C3) gelmiş durumda. Zorunlu minimum lastik basınçları ön lastiklerde 20, arka lastiklerde ise 23 psi seviyesinde olacak.

Bu yüksek seviyedeki aşındırma ile geçen yıl özellikle üst sıralardaki pilotlarda üç pit stop görmüştük. Bu yıl da yine orta ve yumuşak hamurun tercih edileceği üç pit stoplu bir strateji çoğu takım için geçerli olabilir. Ancak bu kez tahminlerde yarış günü için yağmur ihtimali gözüküyor. Elbette bu çoğu şeyi değiştirebilir ve tüm bu ihtimalleri çöpe atarak bize bambaşka bir yarış izletebilir.

İspanya GP’si, sezon genelinde lastik yönetiminde zorlanan takımlar için tam bir kabus niteliğinde olacak. Ancak takımlar veri okuma konusunda oldukça alışık oldukları bu pistte araçlarının potansiyelini en doğruya yakın şekilde gözlemleme fırsatı bulacak. Özellikle burada ve öncesinde getirilen geliştirme paketlerinin ne seviyede faydalı olduğunu önemli oranda tespit edebilecekler.

İdeal ve normal şartlarda Katalonya sürprize açık bir pist değil. Kuvvetle muhtemel, yine zafer kupasının alışık olduğumuz ismin ellerinde yükseldiğini, podyumda ise yine sezonun favorilerinin olduğunu göreceğiz.

redbull.com