Formula E, Formula 1’in Güçlü Kardeşi Olmaya Hazırlanıyor: Gen4 Devri Başlıyor

Geçtiğimiz hafta Max Verstappen’in Formula 1’in 2026 araçlarına yönelik eleştirileri, motor sporları dünyasında büyük yankı uyandırdı. Formula E ise bu tartışmadan güç alarak, önümüzdeki yıllarda Formula 1’in çok daha güçlü bir “küçük kardeşi” olma yolunda emin adımlarla ilerliyor. Bu yalnızca Formula E CEO’su Jeff Dodds’un öngörüsü değil; Porsche, Nissan, Stellantis (Citroen ve büyük olasılıkla Opel ile birlikte) ve Jaguar gibi büyük üreticilerin 2026-2030 arasındaki Gen4 teknik kurallarına şimdiden bağlılık göstermesi de bu dönüşümün en önemli göstergeleri arasında.

Formula E’nin teknik olgunluğunun ilk işaretleri, geçtiğimiz hafta Bahreyn’deki Formula 1 testleri ile Cidde’deki Formula E çifte yarış hafta sonunda dikkat çekici bir şekilde ortaya çıktı. Verstappen’in çok konuşulan açıklamaları, her iki padokta da tartışma ve değerlendirmelere yol açtı. Formula E ise bu fırsatı iyi değerlendirerek, yıllardır son derece zor kullanıma sahip araçlar geliştirdiğini ve teknik anlamda anlatacak güçlü bir hikayesi olduğunu vurguladı.

Formula E araçlarının zorluk seviyesiyle ilgili konuşan Stoffel Vandoorne gibi pilotlar, bu araçlardan en iyi performansı almak için adeta “üniversite derecesi” seviyesinde zeka ve yetenek gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, Formula E çok yakında şimdiye kadarki en hızlı aracı olan Gen4’ü tanıtmaya hazırlanıyor. Gen4, Formula E’nin performansını yeni bir seviyeye taşıyacak ve motor sporları dünyasında, hatta genel anlamda birinci sınıf bir spor organizasyonu olma hedefinde önemli bir dönüm noktası olacak.

Verstappen’e özel olarak değinen Dodds, dört kez Formula 1 dünya şampiyonunun gerçek bir “purist” olduğunu kabul ediyor. Dodds, “Max’in en sevdiğim yanı, düşündüğünü açıkça söylemesi. Ancak içten yanmalı motor ile elektrikli güç ünitesini bir araya getirmeye çalışmanın bazı zorluklar ve farklı sürüş stilleri gerektireceği sürpriz mi?” ifadelerini kullandı. Dodds, yeni F1 araçlarının yavaşlayacağını herkesin bildiğini, buna karşılık Formula E’nin hızlanacağını ve Gen4’ün performansının Formula 2’nin birkaç saniye önüne geçeceğini belirtti. 2028 sonunda gelmesi planlanan Gen4 Evo versiyonu ise, FIA ve Formula E’nin izin vermesi halinde, tur zamanlarını daha da kısaltacak teknik yeniliklerle gelebilir.

Böylece Formula E, performans anlamında Japonya’nın en hızlı tek koltuklu serisi olan Super Formula seviyelerine yaklaşacak. Suzuka’da yapılan karşılaştırmada, Super Formula araçları F1’in yaklaşık 7-9 saniye gerisinde turlar atıyor.

F1 ve Super Formula Karşılaştırması

En iyi 2025 pole pozisyonu

F1: Max Verstappen 1:26.983 (Nisan)
Super Formula: Ayumu Iwasa 1:35.736 (Kasım)

En iyi 2025 yarış turu

F1: Kimi Antonelli 1:30.965 (Nisan)
Super Formula: Ren Sato 1:38.083 (Mart)

Şu anda F1 araçları tur başına yaklaşık dört saniye yavaşladıysa, aradaki fark oldukça kapanmış görünüyor. Üstelik Formula E araçları slick lastik kullanmıyor. Dört çeker sistem ise, özellikle ıslak zeminde Formula E araçlarına büyük bir çekiş avantajı sağlıyor. Gen4 Evo devreye girdiğinde, Monaco gibi pistlerde yağışlı koşullarda F1 araçlarıyla başa baş, hatta daha hızlı olmaları mümkün görünüyor.

Formula E, hak ettiği ciddiyeti hâlâ tam anlamıyla görememiş olsa da, hızdaki artış beraberinde daha fazla saygı ve ilgi getirecek. Önümüzdeki sezonlarda Formula E’nin bu saygıyı fazlasıyla kazanması bekleniyor.

Bir Zevk Meselesi mi?

Dodds, “Bu yıl F1’de içten yanmalı motor ve elektrikli güç ünitesinin yaklaşık %50-%50 oranında birleşeceğini hepimiz biliyorduk ve bunun otomobilleri yavaşlatacağını öngörüyorduk. Güç-ağırlık oranı zaten zorluydu. Eğer bu oran %50’nin üzerine çıkarılırsa, araçlar zamanla daha da yavaşlayacak. Matematik bunu gösteriyor” dedi.

Dodds, Verstappen’in Formula E’ye yaptığı göndermede, “Aslında Max’in demek istediği şu: ‘Eğer bu tarz bir enerji yönetimiyle yarışmak istiyorsan, Formula E’de yarış’. Max’in Formula E’nin Gen4 aracının nasıl olacağını bilmediğini de söylemek gerek. Çünkü Gen4 dört çeker, 600 kW gücünde ve kalkışta bir Formula 1 aracından %30 daha hızlı olacak. Max, bu aracın neler yapabildiğine oldukça şaşırabilir” ifadelerini kullandı.

Verstappen, Antonio Felix da Costa, Norman Nato, Mitch Evans ve Stoffel Vandoorne gibi Formula E pilotlarıyla arkadaş ve zaman zaman birlikte vakit geçiriyor. Enerji yönetimi konusunda da MGU’yu kullanma deneyimine sahip. Ancak pratikte, bu tarz bir yarışın kendi yarış felsefesine uygun olmadığını düşünüyor.

Dodds, “Önümüzdeki yıllarda, çok daha düşük maliyetle ve çok daha düşük karbon emisyonuyla Formula 1’in performansını aşabilecek teknolojiye sahip olmak, yarış otomobilleri için muazzam bir gelişme” değerlendirmesinde bulundu.

Endüstriyel Uyarı

Tüm bu gelişmeler kulağa idealist veya gerçek dışı gelebilir. Ancak Formula E’nin önümüzdeki sezonlarda hızını artıracağı ve bu artışın F1’den daha belirgin olacağı bir gerçek.

Bununla birlikte, Formula E’nin neredeyse hiç aerodinamik geliştirme alanı olmaması önemli bir sınır olarak öne çıkıyor. Araçlar elbette yere basma kuvveti üretiyor, ancak F1 ile karşılaştırıldığında bu yok denecek kadar az. Bu durumun temel nedeni, maliyetleri kontrol altında tutmak. Formula E’de takımlar ve üreticiler için iki sezonluk harcama limiti 28 milyon euro (pazarlama hariç). F1’de ise 2024 sezonunda bu rakam yaklaşık 185 milyon euroya (215 milyon dolar) çıkmış durumda.

Formula E’nin karşılaştığı bir diğer zorluk ise, elektrikli otomobil pazarındaki belirsizlik. Jeopolitik istikrarsızlık ve Çin menşeli ucuz modellerin piyasayı şekillendirmesi, elektrikli araçların büyümesini etkiliyor. Dodds, “Aralık ayında AB’de ilk kez elektrikli araç satışları benzinli araçları geçti. Çin’de ise geçen yıl satılan elektrikli araç sayısı, Kuzey Amerika’daki toplam otomobil satışını aştı. Bu bizim için önemli bir gelişme” dedi.

Ancak siyasi kararlar ve açıklamalar, sektörü olumsuz etkiledi. Stellantis’in elektrikli araç odaklı stratejisinden geri adım atması, şirkete yaklaşık 26 milyar euroya mal olacak. Formula E’de yer alan Porsche ve Nissan gibi diğer üreticiler de orijinal planlarında önemli değişiklikler yapmak zorunda kaldı.

Dodds, “Tüketici talebinin öngörülenden farklı seyrettiğini gördük. İkinci el değerleriyle ilgili soru işaretleri var ve bu doğrusal bir süreç değil. Ancak bu yıl 18-20 milyon elektrikli araç satılacaksa, 2030’da bu rakamın 30-40 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor. Yolun düz olmayacağını biliyoruz, ancak genel olarak güvenimiz tam” ifadelerini kullandı.

Stellantis’in strateji değişikliğiyle ilgili Dodds, “Onlar elektrikli araç konusunda büyük yatırımlar yaptı. Planlarını güncellediler, iyi bir şirketin yapması gerektiği gibi. Ancak Gen4’e olan bağlılıklarında en ufak bir tereddüt görmüyorum. Şu anda da gridde bizlere büyük destek veriyorlar ve pazarlama çalışmalarını destekliyorlar. Tam anlamıyla kararlılar” dedi.

Sonuç olarak, yeni F1 teknik kuralları, Formula E’nin son on yılda benimsediği teknolojinin bir anlamda onaylanması olarak görülmeli. Formula E’nin 2045’e kadar elektrikli tek koltuklu araçlar konusunda %100 münhasırlık hakkı bulunuyor. Bu nedenle, Formula 1’in gelecekte tamamen elektrikliye geçişi teknik olarak kısıtlanmış durumda.

Katı hal bataryalar ve tork dağıtımı gibi teknolojilerin Formula E’de devreye girmesiyle, teknik anlamda hız veya popülerlik konusunda herhangi bir kısıtlamayla karşılaşılmıyor. Formula E, ne kadar hızlı olmak istiyorsa o kadar hızlı olmaya ve motor sporlarının zirvesinde yer almaya aday.

trf1.net