İkinci pilot stratejisi her zamankinden daha mı stresli?

1. ve 2. pilot tartışması, Formula 1 kadar eski bir tartışmadır. Uzun, yorucu, zaman zaman öfkeli ve genelde sonuçsuz tartışmalara neden olan bu konu her sezon mutlaka gündeme gelir.

Araçların kokpitlerinde oturan ezici çoğunluğu genç (bazıları orta yaşa yakın), ateşli, gözü pek pilotlar çoğu zaman bu tartışmalara benzin dökecek hareketler yapar. Günümüzde telsiz görüşmelerinin kamuoyuna açık olması ise bu alevi iyice körükler. Hatta bazen telsizler kamuoyuna açık olduğu için pilotlar bilerek sert ifadeler kullanır. Böylece takım arkadaşlarını ve/veya takımlarını kamuoyunun gözünde zor durumda bırakarak kamuoyunu arkalarına toplamak isterler. Tüm bunlar, bu sporun tuzu biberi.

Takım arkadaşları arasındaki tartışmaların temelindeki en önemli cümle şudur: “Takım arkadaşın senin en büyük rakibindir (düşmanındır).”

Bir pilotun grid’de yenmesi gereken ilk pilot, takım arkadaşıdır. Sonra diğerleri gelir. Sezon içinde aynı arabayı kullanan takım arkadaşına yenilmek, eğer olağan dışı koşullar söz konusu değilse, gurur kırıcıdır. Takım arkadaşına mağlup olmak istemeyen pilotların zaman zaman pist üzerinde birbirine çok sert davrandığını görürüz. Sertlikler sonrasındaki işleyiş bile neredeyse her zaman aynıdır. Pist üzeri sertliklerden sonra takım patronları tansiyonu düşürmek için açıklamalar yapar. Pilotlar ise anlaşmazlığın çözüldüğünü ve sorun kalmadığını açıklar. Ama genelde durum böyle olmaz. Bu tip sertliklerin yarattığı çatlaklar etkisini sürdürür. Özellikle de şampiyonluk mücadelesi söz konusu olduğu sezonlardaysa takım içi politika ve pist üstü/dışı sertlikler artar, oluşan çatlaklar derin olur. 

Böylesine çatlaklar bu sezon bolca yaşandı. Onların etkileri 2023 sezonunda da kısmen sürecektir. Hatta 2023 sezonunda yeni çatlakların da ekleneceği potansiyel takımlar mevcut. Şimdi bazı takımlardaki takım arkadaşları arasında neler oldu ve 2023 sezonunda hangi ikili arasında sorun yaşanabilir kısaca onlara bakalım istiyorum.

Şu anda durum nasıl çalışıyor?



Takımlar pilotlar arasındaki gerginliklerle mücadele etmek için kendilerince yöntemler belirler. İlk yöntem, güçlü bir lider pilotu her koşulda destekleyecek zayıf bir ikinci pilot. İkinci pilot diğer takımların stratejilerini bozmak, yarışlarda zaman zaman takoz görevi görerek rakipleri yavaşlatmak gibi görevleri yerine getirmek için vardır. Bu stratejinin yakın çağdaki en temel örneği Michael Schumacher’in yarıştığı takımlardır.

Günümüzde ikinci pilot stratejisi her zamankinden daha mı stresli? Yoksa telsiz konuşmaları ve artan haber alma kaynakları bazı konuları olduğu gibi görmemizi mi sağlıyor? Bence bu iki sorunun yanıtı “evet”. Fakat belki bu iki soruya bir ekleme daha yapmak lazım; sosyal medya kullanımı olayların şiddetini artırıyor. Bu konuda tek suçlu sosyal medya kullanıcıları da değil. Herkes elinde bir telefonla bir mesaj yazabiliyor. Pilotların anneleri/babaları, menajerleri, mühendisler, arkadaşlar bir mesajla Formula 1 dünyasını sarsabiliyor. Son dönemde bunun pek çok örneğini yaşadık.

Peki ideal takım arkadaşı mücadelesi nasıl olmalı?

İşin doğrusu Formula 1 takım sporudur. Fabrikalardaki 1.000 civarında çalışanın (mühendis, üretimde çalışan mavi yaka, temizlik personeli vs.) alın terini kazanca dönüştürmek yarış haftalarında pistin üstündeki pilotların, pistin kenarındaki stratejistlerin, pit ekibinin ve 20 kadar mühendisin (trackside engineer) elindedir çoğunlukla.

Yani bu sporda başarı için çok sayıda insana ihtiyacınız var. Belki başka hiçbir spor dalında bu kadar çalışana ihtiyacınız yoktur. Bu kadar çok insanın söz konusu olduğu bir sporu pilotlar bazına indirip bireysel spor olarak nitelendiremeyiz. Formula 1, takım sporudur. Bir takım sporunda, takım emirlerinin verilmesi kadar doğal bir sonuç olamaz. Yani takım emirlerinin ve 1. – 2. pilot tartışmalarının tamamı yersiz değildir. Ama takım emirleri hangi koşullarda, nasıl verilmelidir sorularının yanıtı tüm farkı yaratacak faktör diyebiliriz.

Takım sporunda takım emirleri normal olsa da Formula 1’in bir spor olduğunu unutmamalıyız. Bu noktada ideal durum sezon başında takım arkadaşlarının birbiriyle yarışmasına izin verilmesidir. Bu süreçte güncellemeler her iki pilota aynı anda takılmalı, tam anlamıyla “adil” rekabet sağlanmalıdır. Bir pilotun aracına devamlı güncellemeler getirilirken diğeri daha yavaş arabayla mücadele etmek zorunda bırakılmamalıdır. Adil rekabet koşulları sağlandığında hangi pilot daha iyi performansa sahipse, o pilota öncelik verilmelidir. Bir pilota ne zamandan itibaren öncelik verileceğiyle ilgili kilometre taşları sezon öncesinde belirlenmelidir. Bu kilometre taşları pilotlarla sezon başlamadan iletilmelidir. Pit stratejileri, takım içi rekabette kurallar net bir şekilde belirlenerek pilotlara sezon öncesinde anlatılmalıdır. İdeal rekabet koşulları sağlandıktan sonra, sezonun belli bir noktasına gelindiğinde, önde olan pilota öncelik verilmesi doğal olandır.

Tüm bunlar sağlansa bile tartışmalar çıkacaktır. Ama en azından daha adil ve kabul edilebilir tartışmalar görebiliriz.

Esteban Ocon – Fernando Alonso



Alonso, Schumacher tipinde bir pilot. Takım kendi etrafında kurulsun, öncelik kendisinde olsun istiyor. Bunu 2007 sezonunda McLaren’da çalışan mühendis Marc Priestly şöyle açıklıyor: “Alonso takımı kendi etrafında toplayabilmek için yan garajdaki mekanikerlere bile kahverengi zarflarda para dağıtırdı. Kimse Lewis ile çalışmak istemezdi.” 

Takımı etrafında toplama ve stratejik önceliklere sahip olmak çok yanlış bir düşünce mi? Aslında değil. Kimse arkadaş edinmek için yarışmıyor. Herkes şampiyon olmak için pistte ve bunun için politika dahil her enstrümanı kullanma hakkına sahip. Önemli olan pist üstü/pist dışı tüm çabalara rağmen işler pilotun istediği gibi gitmediğinde neler olacağı. Alonso işler istediği gibi gitmediğinde soğuk kanlılığını kaybedenlerden.

Bu sezon Alonso’nun Ocon ile bağlarının ilk zayıfladığı yer 2022 sezonunun başındaki Cidde GP’si diyebiliriz. Her iki pilot yarışta birbirine diş geçirmeye çalıştı. Birbirlerini birkaç defa geçtikten sonra pit duvarı yarışa müdahale ederek mücadeleyi sınırladı. Fakat bu mücadele özellikle Alonso taraftarlarında infial yarattı. Yarış henüz devam ederken Alonso taraftarları sosyal medyada Ocon için bir linç kampanyası başlattı. Alonso taraftarlarına göre Ocon, Alonso’yu geçmeye çalışmamalıydı. Çünkü 2021 sezonunda Ocon’un kazandığı yarışta (Macaristan) Alonso’nun büyük emeği vardı. Yani Ocon vefa göstermeliydi.

İşin doğrusu Cidde’deki mücadele sert ve adildi. Takım bir noktaya kadar bu mücadeleye onay verdi. İşin tadının kaçacağını hissettiği anda da çizgiyi çekti. Olması gereken buydu. Henüz sezonun en başında bir pilota doğrudan öncelik verilmesi doğru olmazdı. Ama bu olay Alonso’nun içine kurt düşürmüştü. Daha sonra Alonso’nun farklı şikayetleri duyulmaya başladı. Avusturya’dan sonra, “Yine sorun, yine benim arabamda.” diyerek sorunların devamlı kendi arabasında çıktığını ima etti. Alonso yarış dışı kaldığı Singapur’dan sonraysa, “Puan alacak olan Alpine için (kendisini kastediyor) bir fırsat daha kaçtı. Öteki araba içinse (Ocon’u kastederek) pek bir şey fark etmedi.” dedi. Artık Ocon “öteki arabaydı”. Meksika’dan sonra Alonso, “Devamlı benim arabamda sorunlar çıkıyor.” diye şikâyet ettiğinde yanıt Ocon’dan geldi. Ocon, “Bütün sezon kullandığımız motor parçaları sayısı neredeyse aynı. Onun yarış dışı kaldığı pek çok yarışta ben de sorun yaşadım. Alonso’nun şikayetini anlayamıyorum.” dedi. İpler geriliyordu. Basın üzerinden birbirlerine imalar şiddetlenmişti.

Brezilya’da ise ipler koptu. Sprint yarışta Ocon’un sert savunması sonucu temas yaşandı. Alonso’nun ön kanadı ve Ocon’un tabanı sorun teşkil etmeyecek şekilde hasarlandı. Kusur daha çok Ocon’daydı. Aynı turda start düzlüğüne çıkıldığındaysa Alonso Ocon’a arkadan çarptı. Alonso’nun ön kanadı ve Ocon’un difüzörü kırıldı. Artık ipler kopmuştu. Alonso, “Bir yarış daha kaldı. Sonra kurtuluyorum.” diyerek bıkkınlığını ifade etti. Böylece bir takım içi mücadele daha Formula 1 tarihine sorunlu olarak kazınmış oldu.

Verstappen – Perez



Sezonun en büyük olayıysa Verstappen ile Perez arasında Meksika’da kıvılcımlanan, Brezilya’daysa alev alan geçiş tartışmalarıydı. Her pilot gibi Perez de ülkesi Meksika’da galibiyeti çok istedi. Bunu da dile getirmekten çekinmedi. Sezon boyunca hem güncellemelerle teknik anlamda hem de pist üstünde öncelik takım arkadaşına verilmişti. Artık şampiyonluk kazanıldığına göre Meksika’da önceliğin kendisine verilmesini istiyordu. Takım da buna olumsuz yaklaşmıyordu. Ama Verstappen yarıştan önce, “Perez kendi yarışını kazanabilecek yetenekte. Kendi başına kazanılan galibiyetler daha değerlidir.” diyerek pist üstünde sonuna kadar mücadele edeceğinin sinyalini verdi. Böylece ilk kıvılcımı çaktı.

Ama asıl olaylar Brezilya’da patladı. Brezilya’daki sprint yarışta Verstappen, Sainz ile yaşadığı mücadelede ön kanadını kırdı. Bu nedenle Perez, takım arkadaşından tur başına 1,5 – 2 saniye daha hızlıydı. Gerilerden gelen Perez takım arkadaşına yaklaştı ve onu geçmek için izin istedi. Takımdan yanıt gelmedi. Aslında belki de temel sorun Perez’in izin istemesiydi. Artık hem pilotlar hem takımlar şampiyonası bitmişti. Perez hiç kimseye danışmadan takım arkadaşını geçmeliydi.

Pazar günkü yarıştaysa Perez yine toplamda daha iyi yarış çıkarmıştı. Temastan uzak temiz yarışarak podyum yapacak gibi duruyordu. Ancak son güvenlik aracındaki taktik handikapla takım arkadaşının gerisinde kalmıştı. Şampiyonayı ikinci bitirebilmek için Verstappen’ın yer vermesini istedi. Aslında galibiyetin veya podyumun söz konusu olmadığı, istatiksel anlamda hiçbir şey ifade etmeyen bir altıncılık için makul bir istekti. Takım da Verstappen’dan Perez’e yer vermesini istedi. Verstappen ise telsizden, “Bunu yapmayacağımı önceden nedenleriyle açıkladım. Bu nedenlerim hala geçerli.” dedi. Perez ise kızgındı. Yarışın sonunda telsizden, “Gerçekte kim olduğunu herkese gösterdi.” dedi. Hatta yarıştan sonra televizyon kanallarına, “İki şampiyonluğu varsa benim sayemde.” dedi.

Hollanda basını Max’in 6. sırayı takım arkadaşına vermemesini ilginç cümlelerle savunurken işler çığırından çıkma noktasına geldi. Hatta bir skandala doğru evirilme aşamasına geldi. Hollanda basını, “Perez Monaco’daki sıralamalarda, son denemesinde bilerek kaza yaptı. Bu nedenle Verstappen pole derecesi alabileceği turunu kesmek zorunda kaldı.” ifadelerini kullandı. Gerçekten Verstappen, son hızlı turunu tamamlayamadığı için yarışa 4. sıradan başlayabilmişti. Geçişin çok zor olduğu, sıralama derecesinin çok önemli olduğu Monaco’da yarışa 4. sıradan başlamak yarış galibiyetine veda etmek anlamına geliyordu. Nitekim Max yarışı 3. bitirdi. Max buna kızmıştı ve o nedenle de Brezilya’daki yarışta altıncı sırayı takım arkadaşına vermemişti.

Ama olaylar Hollanda basınının, Verstappen’ın ve Perez’in açıklamalarıyla da sınırlı kalmadı. Max’in annesi de son anda topa girerek işleri daha da karıştırdı. Max’in annesi bir Instagram kullanıcısının Monaco GP’si ile ilgili yaptığı paylaşıma, “Ve sonrasında gece Perez eşini aldattı.” yorumunu yaptı. Perez Monaco’daki yarışı kazandıktan sonra kutlamalarda sınırı aşmış, başka kadınlarla “samimi” bir şekilde dans ederken görüntülenmişti. Sonrasında eşiyle bir süre sorun yaşamıştı. Max’in annesi de bu olaya atıf yapmıştı.



Sporun içindeki takım patronları, mühendisler, pilotlar, pilot yakınları gibi paydaşlar genelde sosyal medya kullanıcılarını hedef alırlar. Sosyal medya kullanıcılarının toksik paylaşım yaptıklarından dem vurarak onları yargılarlar. Çoğunlukla haklıdırlar da. Fakat belki de bu birbirini besleyen bir süreçtir. Geçtiğimiz sezon Jos Verstappen’ın, Hamilton’ı yarıştan hemen önce doping hapı almakla itham etmesi son yılların en rezil açıklamalarından biriydi. Yine anne Verstappen’ın oğluyla yaşanan bir anlaşmazlıktan sonra Perez’in özel hayatını gözler önüne sermesi ne kadar kabul edilebilir, tartışmak lazım.

Sonuç olarak Red Bull cephesinde işler pilotlar dışında pek çok kişinin açıklamasıyla daha da karmaşık bir hal aldı. Bu gerginlik önümüzdeki sezona nasıl yansıyacak göreceğiz.

Sainz – Leclerc 



Son iki sezonu sakin geçiren ama 2023’te sorun yaşanması muhtemel takımlardan biri Ferrari. 2021 sezonunda Ferrari’nin şampiyonluk mücadelesinde olmaması her iki pilotun çok sakin bir sezon geçirmesine olanak sağladı. 2022 sezonundaysa Sainz sezonun başında yaşadığı sorunlarla erkenden yarıştan koptu. İkili gerçek anlamda bir mücadele veremedi. Buna rağmen kulislerde bazı rahatsızlıkların olduğu konuşuluyor. İtalyan basını, Leclerc’in bu sezonun çok erken döneminde net bir şekilde 1. pilot olarak ilan edilmesi gerektiğini savunuyordu. Baba Sainz’ın Binotto’yu etkisi altına alarak Leclerc’in 1. pilot konumunu zorlaştırdığı İtalyan basınının iddiaları arasında.

Hatta son günlerde Binotto’nun görevine son verileceği konuşuluyor. Gazeteci Leo Turrini, Binotto’nun görevine son verilme gerekçelerden birinin Leclerc ile ilişkisi olduğunu iddia etti. Turrini, Binotto’nun Leclerc’e yeteri kadar öncelik tanımamasının Ferrari yönetiminde rahatsızlık yarattığını açıkladı. Eğer bu iddia doğruysa ve Binotto bu gerekçeyle gönderilirse, yerine gelecek takım patronunun vereceği kararlar şimdiden töhmet altında kaldı demektir. Yine de peşin hükümlü olmamak lazım. Binotto henüz koltuğunda ve bu açıklamalar sadece söylentiden ibaret. Ama sanki 2023’te araç iddialı olursa, 2022’deki kadar rahat bir sezon geçmeyecek gibi. 

Russell – Hamilton 



Bu ikili şu anda adeta “Bromance” (kankacılık) yaşıyorlar. Birlikte açılışlara katılıyorlar, sörf yapıyorlar, çeşitli aktivitelerde kamera karşısına geçiyorlar. Ama konu takım arkadaşlığı olunca konu süratle raydan çıkabilir. Bunu Hamilton’ın geçmiş takım arkadaşlıklarında gördük.

Nitekim Hamilton’ın rahatsız olduğuna dair bazı ifadeler var. Sezon başında Hamilton deney tavşanı gibi çalışarak arabanın teknik gelişimine büyük katkı sağladı. Hamilton’ın aracına ekstra sensörler takıldığı için araç pek çok yarışta daha ağırdı. Ayrıca arabayı anlamak için yapılan çeşitli ayar denemeleriyle kendi yarışlarını pek çok defa çöpe attı. Ama sezon ortasına yaklaşıldığında, “Denemeleri biraz da Russell yapsın, ben deney yapmaktan sıkıldım ve de yoruldum.” deyiverdi. Takım arkadaşına karşı çok puan kaybetmesi onu rahatsız etmişti.

Russell da takım arkadaşıyla pist üstünde ve pist dışında (politik olarak) mücadele etmeye hazır olduğunun ilk işaretlerini Brezilya’da verdi. Ki henüz ortada şampiyonluk mücadelesi filan da yoktu, söz konusu olan sadece bir yarış galibiyetiydi. Brezilya’da güvenlik aracından sonra Russell “kurnaz” ifadelerle takım emri isteyerek galibiyet konusunda öncelik talep etti. Takım bu talebi hemen reddetti. Ama yarış galibiyeti için yaptığı bu kurnazlık Hamilton’ın da dikkatini çekmiştir. Hamilton sezonu takım arkadaşının arkasında bitireceği için ekstra hırslı gelecek. Ayrıca kariyerinin son demlerinde 8. şampiyonluk mücadele edeceği sezon sayısı da çok az. Bu hırs takım arkadaşıyla ilişkilerini nasıl etkileyecek göreceğiz.

Lance Stroll – Fernando Alonso



2023 sezonunda bu ikilinin mücadelesi muhtemelen çok yumuşak başlayacaktır. Bunun ilk işaretlerini ABD GP’sinde gördük. Stroll, kendisini geçmek isteyen Alonso’nun önünü kapatarak büyük bir kazaya sebebiyet verdi. Alonso’nun aracının ön kısmının havalandığı kaza çok tehlikeliydi, çok da ağır sonuçları olabilirdi. Stroll, çok acemice yaptığı savunmada %100 hatalıydı. Normal şartlarda çok kızgın olmasını beklediğimiz Alonso, “Yarış olayıydı, bence şanssız bir kazaydı. Stroll’e verilen ceza çok ağırdı.” diyerek çok sempatik bir açıklama yaptı. Tabii ki herkes açıklamanın neden bu kadar yumuşak olduğunu anladı. Alonso, yeni iş vereninin kalbini kırmak istemedi.

Alonso’nun takımlarla ve takım arkadaşlarıyla ilişkileri hep yumuşak başlar. Ancak ilişkiler bir noktadan sonra sertleşir. Aston Martin yönetiminden gelen açıklamalar sanki önümüzdeki dönemde bazı sertlikler yaşanacağını da gösteriyor. Takım patronu Mick Krack’ın Alonso ile sözleşme imzalandıktan sonra yaptığı, “Alonso ve Stroll eşit statüde yarışacak. Kimsenin önceliği olmayacak.” açıklaması eminim Alonso’yu rahatsız etmiştir. Yine Krack’ın geçtiğimiz günlerde, “Lance, Alonso’dan çekinmiyor. Ona meydan okuyabilecek kapasitede.” açıklaması Alonso’nun önündeki zorlu mücadeleye işaret ediyor olabilir.

Mick Krack istediği kadar Lance’ın, Alonso’ya meydan okuyabileceğini iddia etsin. Alonso muhtemelen Stroll’ü tek eliyle yenecektir. Ama ya Alonso’nun aracında daha fazla mekanik sorun yaşanırsa? Veya ya Stroll birkaç yarışta stratejik olarak kollanırsa? Bu tip durumlarda Alonso sıklıkla duygularına yenilir ve kontrolünü kaybeder. O noktadan sonra Alonso için takım arkadaşı bir anda “öteki araba” konumuna iner ve sert açıklamalar başlar.

Ne olursa olsun lider pilot/ayrıcalıklı pilot söylemi Formula 1’de hep vardı. Hep de var olacak. Önümüzdeki sezonun takım içi tartışmalarını da bu söylem şekillendirecek.

ffrrtt