Dur kalk trafiği biraz daha çekilebilir hale getiren otomatik şanzımanlar artık daha çeşitli.

Son yıllarda özellikle şehir trafiğinin çekilmez seviyelere gelmesi otomatik şanzımanlara olan talebi artırdı. Yıllarca otomatik şanzıman görevini tek başına sürdüren tork konvertörlü ünitelere 90’lı yıllarla birlikte ciddi bir rakip geldi.

Teknik olarak “Otomatikleştirilmiş manuel şanzımanlar” olarak tanımlanan bu üniteler temellerinde birer manuel şanzıman. Sessiz sakin bir şekilde hayatımıza giren bu yarı otomatiklerin ilk örneklerinde tek debriyaj kullanılması ve yokuş kalkış yardımcısı gibi sistemlerin yokluğu bu ünitelerin popülerleşmesini bir miktar önledi.

Özellikle Volkswagen grubunun DSG isimli ünitesiyle ünlenen çift debriyajlı yarı otomatik şanzımanlarsa temelde iki adet tek debriyajlı ünitenin birleşiminde oluşmakta. Çift sıra dişlilerden biri tek diğeriyse çift rakamlı vitesleri seçerken her iki şaftın da ayrı debriyajı bulunmakta. Bu sayede hem bir sonraki hem de bir önceki vites çok hızlı biçimde seçilebilirken torkun kesintisiz aktarımı da tam otomatik şanzımanlara yaklaşan bir serilikte gerçekleşiyor.




Performanslı kullanımda çok başarılı sonuçlar veren çift kavramalı yarı otomatik şanzımanların sıkışık trafikte verdikleri tepkilerse yardımcı sistemler olmadığı durumlarda manuel şanzımanlarınkinden kötü. Yakın zamana kadar sadece gaza basıldığında kavrama yapan yarı otomatik şanzımanlar hem ilk harekete geçişte yavaş kalıyor hem de yokuşlarda kayma problemiyle karşı karşıya kalıyordu. Günümüzde ayak fren pedalından çekildiğinde kavramayı yapan şanzımanlar bu sayede tam otomatik şanzımanlarda olduğu gibi gaza basmadan yavaşça hareket etme fonksiyonuna da sahip oldu. Geriye (Veya ileriye) kaçırma problemleriyse manuel ünitelerde olduğu gibi yokuş kalkış desteği ile giderildi.

Servis ihtiyacı konusunda manuel şanzımanlara yakın istekleri bulunan yarı otomatik şanzımanlarda en büyük sarf parçası debriyaj balatası oluyor. Ayak fren pedalından çekildiğinde otomatik olarak yapılan kavrama nedeniyle sıkışık trafikte bol bol debriyaj balatası harcayan ünitelerin zaman zaman karşılaşılan ısınma problemleri de bu tür kullanımlarda karşımıza çıkıyor.

Bu tip problemlerin bertaraf edilebilmesi için eskiden durağan hallerde boş vitese almak gibi bir çözüm olsa da günümüzde otomobillerde sunulan “Hold” fonksiyonu bu hareketin gerekliliğini ortadan kaldırdı. Bu düğmeye basıldığında aracın, gaza basılmadığı durumlarda kaymasını engelleniyor. Bir taraftan fren uygulanırken diğer yandan şanzıman, kendisini korumak için önlem aldığından birçok problemin önüne geçilebiliyor.