Punto'dan herkese merhaba,

Bugün perşembe ve yarış haftasındayız. 2022 sezonunun sonuna yaklaşırken Japonya GP'sinde şampiyon belli oldu. — Verstappen 🏆.

Sezonun geri kalanında yarış heyecanımız; podyumun diğer basamaklarında kimler yer alacak? Perez ve Leclerc arasındaki olası ikincilik mücadelesi. Sıralamada Perez 253, Leclerc 252 puanda aralarında sadece 1 puan fark var. Öte yandan; Daniel Ricciardo ve Mick Schumacher'ın koltuk bulabilme ihtimalini de merakla takip ediyoruz. Haas, bu hafta Ricciardo için bir yeşil ışık yaktı gerçi ancak pilotun cevabını bekliyoruz.

Haas takımının bu ABD pistine özel çalma listesine denk geldim. Kevin Magnussen'in seçimi tam bir baba seçimiyken, — Evet Chuck Berry, gerçekten bu dünyadaki her baba kızıyla senin şarkında dans edecek. Mick Schumacher'ın Life is a Highway – Rascal Flatts seçimi tam bir tribünlere oynayış değil mi? Tüm takımın playlistini biraz aşağıda Punto öneriyor kanalında bulabilirsiniz. Yarış pazar günü TSİ 22.00'da, yarış programının tamamına şuradan ulaşabilirsiniz.



Artık 2022 sezonunun son virajına hızla yaklaşıyoruz. Pilotlar şampiyonası belli oldu, Red Bull takımlar şampiyonası için maç sayısını kullanıyor. Bakalım başarabilecekler mi?

Formula 1, 60’larda ve 70’lerde ABD’de son derece popüler bir spordu. Daha sonra uzun süre ara verildi. Ecclestone döneminde büyük bir çabayla ABD’ye yeniden dönen Formula 1’in bağı 2005 rezaletinden sonra ABD ile zayıfladı ve 2007 yılında koptu. 2012’de ABD’ye yeniden dönen Formula 1, Hollanda – İngiliz – ABD kökenli Liberty Media’nın Formula 1 yönetimini devralmasıyla spor ABD’de her zamankinden güçlü. Çok keyifli pistlerden olan COTA’da yarış seyretmek uzun vadeli hedeflerimden biri desem abartmış olmam.

Yayın saatleri nedeniyle gecenin geç saatlerine kadar ayakta kalacağımız COTA’yı tanıyarak bizleri neler bekliyor olabilir, gelin hep birlikte inceleyelim.

Pistin karakteristiği



COTA’yı genel anlamda Silverstone veya Japonya gibi “her şeyi olan” pistlere benzetebiliriz. 5.513 metreyle ideal uzunluğa yakın pistte her türden viraj, yön değişimi, yukarı ve aşağı yönlü eğim, uzun düzlük gibi bir pistte istenebilecek her türlü özellik var. Hatta COTA’ya, pek çok pistten bir parçayı bünyesinde barındıran bir karışım da diyebiliriz.

9 sağ, 11 tane de sol olmak üzere toplam 20 tane virajın dağılımı az önce de bahsettiğim üzere son derece dengeli.

Pistin özelliği ve virajların yapısı nedeniyle çok yönlü bir arabaya ve teknik anlamda kuvvetli bir pilota ihtiyaç var. Virajları inceleyecek olursak, sezonun en ilginç virajlarından birinin ilk viraj olduğunu söyleyebiliriz. Start sonrasında ilk viraja kadar devam eden yukarı yönlü eğim gerçekten çok güzel. Araçlar kısa bir mesafe içinde rakım olarak 170 metre tırmanacak. İstanbul Fulya civarında yaşayanlar bilecektir; Fulya’yı Ortaklar Caddesi’ne bağlayan yokuşu Formula 1 arabasıyla tırmandığınızı düşünün. Yüksek eğim nedeniyle ilk viraj, bir kör viraja dönüşüyor. Apeksi görmenin ve ideal çizgiyi yakalamanın zor olduğu bu virajda zemin dalgaları frenlemeyi daha da zorlaştırıyor.

3., 4., 5. ve 6. virajdan oluşan kombinasyon, tüm takvimin en zorlayıcı — ve güzel virajlarından olan İngiltere’deki Maggotts ve Becketts ile çok benzer. Burada birbirini takip eden yüksek süratte yön değişimleri var. Aynı Japonya’da ilk sektördeki “S virajlar gibi” pilotun ritim tutması çok önemli. 9. virajın çıkışı pilotları kerbleri aşma konusunda teşvik ediyor. Pilotlar da zaman kazanmak için bu bölgeyi kullanmaya meyilli oluyor. Fakat bu bölgedeki kerbler çok kırıcı. Pilotlar çok dikkatli olmalı. Öte yandan hakemler genelde pist limitiyle bu bölgeyi kontrol altında tutuyor.

Pistte İstanbul Park’tan da bir parça var. 16 – 17 – 18. virajlardan oluşan 4 apeksli kombinasyon 8. viraj havası veriyor. 15. viraj da Bahreyn’deki 10. virajı anımsatıyor. Frenleme sırasında sola keskin bir dönüş yapılıyor. Arabanın ağırlık merkezi sağ lastiklerin üstüne kaydığı için hafifleyen sol ön lastiklerin sık sık bloke olduğunu görebiliriz. Pistin tam gaz geçilme oranı %75’e yakın. Motor gücünün önemli olduğu bir pist. Özellikle ilk viraja yaklaşırken tırmanılan eğimde güçlü motorlar avantajlı olacaktır. Hem start anında hem de yarışın genelinde.

Brembo, COTA’da pilotların tur boyunca 17,5 saniye süresince toplam 12 defa frene basacağını açıkladı. Tüm yarış boyunca pilotların frene uygulayacağı güç toplam 64,5 ton. Brembo; pilotların 11. virajda 2,3 saniye boyunca 141 ton güç uygulayacağını, 12. virajdaysa 3 saniye boyunca 136 kg güç uygulayacağını ekledi. Her ne kadar yüksek gibi görünse de aslında frenlerin orta seviyede zorlanacağı bir pist.

İki tane DRS bölgesi var. İlki start düzlüğünde, ikincisi de arka düzlükte olmak üzere iki DRS bölgesi var. Bu bölgeler geçişe imkân verecek uzunlukta olduğu için kısır bir yarış beklemiyorum.

Pit yolu çok uzun ve pit sırasındaki zaman kaybı çok. Bu nedenle pilotların sert hamurları ve tek piti tercih edebileceğini düşünüyorum. Elbette farklı stratejiler olacaktır.

Lastikler



Pirelli buraya C2, C3 ve C4 hamurları getirdi. Her üç sektörde de yanal yükler etkili olacak. Özellikle ilk sektörde “S virajlardaki” yanal yükler nedeniyle lastiklerin yıpranmasını bekleyebiliriz. Ayrıca 12. viraj öncesindeki frenlemede ortaya çıkan 5G şiddetindeki dikey yük de benzer şekilde lastikleri zorlayacaktır. Pistteki sağ virajlar biraz daha yıpratıcı. Bu virajlarda aracın ağırlık merkezi sol tarafa kayacağı için sol lastiklerin daha çok yıpranmasını bekleyebiliriz.

Pirelli 23,0 PSI gibi yüksek bir ön lastik basınçları belirleyerek lastik omuzlarını yanal yüklere karşı korumak istemiş. Geçtiğimiz sezon bu rakam ön lastikler için 21,5 PSI idi. Bu “olumsuz” tercihin ilk sektördeki yol tutuşu olumsuz etkilemesini bekleyebiliriz. Ayrıca lastik ısıtmak da mesele olabilir. Arka lastikler için belirlenen 20,0 PSI basınç makul kabul edilebilir.

Ayarlar

Böylesine her türden virajın ve düzlüğün olduğu pistlerde ayar yakalamak çok zordur. Biraz yüksek yere basma kuvveti virajlarda zaman kazandırırken düzlüklerde zaman kaybettirir. Ayrıca yüksek yere basma kuvveti düzlüklerde pilotların kolayca geçilmesine neden olur. Veya arkadaki araç tur derecesi anlamında daha hızlı olsa bile, düşük düzlük hızları nedeniyle öndeki rakibini geçemez. Geçen yarışta, Japonya’daki Ocon – Hamilton mücadelesi gibi.

Örneğin; ilk sektördeki “S virajlarda” yüksek yere basma kuvveti ve yolu mekanik anlamda iyi kavrayan ön lastikler çok önemli. Start düzlüğünde ve ikinci sektördeki düzlüklerde düşük yere basma kuvveti avantaj sağlar.

Öte yandan ilk sektörde ağırlık transferine olanak vermeyen sert süspansiyonlar gerekliyken son sektör tam tersi. Özellikle yavaş virajlardan çıkışta yumuşak arka süspansiyon önemli. Ayrıca kerb’ler çok kırıcı olduğu için de darbeleri emen yumuşak süspansiyon önemli. Vibrasyon arttıkça yorulma hasarları artar. Yani süspansiyon sertlikleri araçların dayanıklılığında rol oynar. Yeni nesil araçlar yere yaklaştırıldıkça ürettikleri yere basma kuvveti artıyor. Ama asfalttaki dalgalar buna ne kadar izin verecek göreceğiz. Her ne kadar asfalt kısmen yenilenmiş olsa da sorunun tamamen ortadan kalkacağına inanmıyorum. Çünkü geçmişte de asfalt yenilenmesine rağmen zemin dalgaları ortadan kalkmadı.

Sonuç olarak orta/orta üstü yere basma kuvveti isteyen pistte “altın orta noktayı” bulmak zor. Süspansiyonların alçak ayarlanması önemli olsa da asfalt dalgaları ve kerb’ler buna ne kadar izin verecek göreceğiz.

Favoriler



Sezon başında bu pistin favorisi Ferrari olurdu. Ama artık rahatlıkla Red Bull’u favori gösterebiliriz sanırım. Yine de Tifosiler için bir umut ışığı olabilir. Binotto, Ferrari’nin Japonya’da tanıttığı tabanın lastik kullanımını olumlu etkilediğini, yere basma kuvveti kaybettirmeden tabanlamayı azalttığını açıkladı. Japonya hafta sonu yağışlı geçtiği için bunu doğrulamakta zorlanmıştık. Burada gerçek ortaya çıkacak. Ferrari bu sezonun son motor güncellemesini getirecek. Dayanıklılığa yönelik yapılan bu güncelleme beklentileri karşılarsa performansa da olumlu katkı yapacaktır. Dayanıklılık güncellemesi, motorun daha üst haritalamayla daha agresif kullanılmasına olanak verecektir. Red Bull’un tabandan ürettiği yere basma kuvveti rakiplerinden daha fazla. Son motor güncellemesiyle güç olarak da pistin en iyisi oldukları söyleniyor. Hem güç fazlası hem de aerodinamik verimlilikleri sayesinde rakiplerinden biraz daha büyük arka kanat kullanma lüksüne sahipler. Böylece düzlüklerde çok zaman kaybetmeden virajlarda hızlı olabiliyorlar. Bakalım bu hafta sonu onlar açısından nasıl geçecek?

Mercedes son güncellemesini getiriyor. Bu güncellemeler 2023 sezonunda gidilecek yönü teyit edecek. Daha çok kılavuz görevi görecek güncellemeler diyebiliriz. Gelen güncellemelerin aerodinamik anlamda ve sürüş kalitesi anlamında (süspansiyonlar) katkı yapmasının beklendiği açıklandı. Bu güncellemelere ek olarak arabanın 5 kg hafiflemesi bekleniyor. Böylece arabanın alt ağırlık sınırıyla farkı 11 kg’dan 6 kg civarına düşecek. Geri kalan 6 kg’lık fark şasiden kaynaklı. Şu aşamada bütçe sınırı nedeniyle bu kapsamda bir güncelleme yapamıyorlar. 5 kg hafiflemeyle birlikte tur başına 0,1 saniye kazanmalarını beklemek gerçekçi olur.

Alpine, McLaren’dan daha iyi bir araba haline geldi. Ama onların da aşil tendonu dayanıklılık. Bu yarış onları bu anlamda zorlayabilir. Dayanıklılık sorunları yaşamazlarsa McLaren’ın önünde olmalarını beklerim. Ama dayanıklılık endişeleri nedeniyle güç kısabilirler.

Haas kendi evinde. Kendi evinde yarışan takımlar genelde güçlü güncellemelerle seyircilerinin önüne çıkarlar. Genel anlamda da hafta sonuna daha iyi hazırlanırlar. Haas çok iyi başladığı sezonda potansiyelini gösteremedi. Bu yarışta patlama yaparak Alpine – McLaren ikilisine yaklaşabilirler mi, göreceğiz.



Aston Martin son yarışlarda derli toplu bir görüntü sergiliyor, özellikle yarış performansında. Yer etkisini ve araçlarını iyi anladıklarını düşünüyorum. Bu gruptaki Alpha Tauri, Alfa Romeo ve Aston Martin güzel bir çekişme içinde olabilir. Son sırada Williams’ın olması beklenebilir. Yere basma kuvveti isteyen pistlerde sezon boyunca zorlandılar.

Tabii takımların getireceği güncellemeler, takımların haftalık form durumları tahminlerimizin şaşmasına neden olabilir. Ayrıca hava koşulları, kazalar ve “özellikle” dayanıklılık sorunları takımların performanslarına etki edebilir. Dayanıklılığa özel bir parantez açmak lazım belki de. Sadece motor, şaft bağlantı noktaları, MGU-K – krank mili bağlantı noktaları gibi güç üretme ve aktarma organları zorlanmayacak. Süspansiyon kolları, taban gibi parçalar da önemli olacak. Bu hafta sonu takımların kullandıkları malzeme kalitesi belirleyici olursa şaşırmam.

Gece geç yatacağımız bir hafta sonu bizleri bekliyor. — İyi seyirler.

ffrrtt